Nieuwsbrief

Activiteiten

zo apr 22, 2018 @09:00
Stinzenplantenexcursie Elswout
di apr 24, 2018 @20:00
Lezing "Vlinders in voor- en tegenspoed"
wo apr 25, 2018 @14:30
Plantenwerkgroep 'PQ' Inventarisatie, Wervershoof
zo apr 29, 2018 @10:00
Fotograferen op de Suyderbraeck
za mei 05, 2018 @10:00
Vogelkijkdag Twisk
wo mei 09, 2018
Hemelvaartkamp 2018, Holterberg
wo mei 16, 2018 @14:30
Plantenwerkgroep Inventarisatie Suyderbraeck
za mei 19, 2018 @10:00
Vogelkijkdag Vooroever
za mei 19, 2018 @10:00
Nationale vogelweek
vr mei 25, 2018
Argusvlinder Teldagen

Onderhoud & dijkversterking tussen Hoorn & Amsterdam

Inleiding

De ondersteuning- en adviescommissie heeft veel aandacht besteed aan de ontwikkelingen rond de “dijk” tussen Hoorn en Amsterdam. Dat mag inmiddels wel als bekend worden gezien. De KNNV afdeling Hoorn heeft in de opgezette Adviesgroep door HHNK zitting genomen teneinde de natuurbelangen rond dit project in de gaten te houden en waar nodig te ondersteunen en/of te beschermen.

Eind februari van dit jaar werd door de Adviesgroep een totaaladvies samengesteld en dit ter hand gesteld aan het HHNK. Het is een intensieve discussie geweest van een aantal jaren met daarbij nieuwe inzichten hoe om te gaan met de dijk qua culturele waarden, natuurlijke/biologische waarden en recreatieve waarden. En, natuurlijk het voornaamste, de kwaliteit van de dijk.

In de loop van deze jaren heeft ondergetekende de KNNV daarin mogen vertegenwoordigen. We hebben steeds moeten kiezen uit allerlei standpunten. Dat is begrijpelijk. Zeker wanneer je met zo’n 30 mensen aan tafel zit. Uitgangspunt daarbij was: veiligheid (2.000.000 inwoners van Noord-Holland). Daarnaast zogenaamde meekoppelkansen voor recreatie. Mensen willen tenslotte wel eens op een mooie zaterdag of zondag “naar buiten”. En hoe behouden wij de natuur die in de loop van zo’n 100 jaar is ontstaan

Stukje bij beetje zijn wij met de hele groep de “dijk langs” gegaan. Dat heeft nu geleid tot de aanbieding van het in het begin gestelde advies.

Ik wil thans een aantal punten met jullie langsgaan wat we zoal besloten hebben. HHNK zal in haar verdere uitwerking van de dijkontwikkeling deze standpunten meenemen.

Behoud van de kernwaarde

Beoordeel het monument Markermeerdijken op het behoud van de waterkerende functie. Een dijk die zijn functie verliest is een dood monument en verliest daardoor een groot deel van zijn monumentale waarde.

  • Vermijd daar waar dat in redelijkheid mogelijk is de aantasting van deze dijk, maar laat dit geen dogma zijn.
  • Laat het water vrij en ruim aan de voet van de dijk. Deze scherpe overgang (van land naar water) is belangrijk voor de beleving van de dijk als waterkerend monument. Een oeverdijk, strekdam tast de monumentale beleving juist aan. De beleving van de dijk als monument dient leidend te zijn.
  • Het monument kent een zeer gevarieerde natuur. Behoud of herstel van bijzondere biotopen op en langs beide zijden van de dijk. Dit moet prevaleren boven het scheppen van “nieuwe natuur”.
  • Wij sluiten ons op hoofdlijnen aan bij het monumentenbeleid voor de dijken van de provincie Noord-Holland, maar beoordelen een juiste versterking van de dijk niet als aantasting. Daarnaast staan beleidswensen van de provincie op het gebied van natuurontwikkeling en recreatie soms op gespannen voet met dit monumentenbeleid.

Voor ons, als vereniging tot behoud en bescherming van de natuur wil ik het onderdeel natuur verder uitkristalliseren. Dat houdt niet in dat andere onderdelen onbelangrijk zijn. Maar deze voeren in het kader van dit artikel te ver en te lang.

  • Tijdens het werk zal het ecosysteem ernstig worden verstoord. Maar ook door de aanleg van nieuwe voorzieningen kan de natuur negatief worden beïnvloed.
  • Daar waar een oeverdijk of strekdam wordt gemaakt, moet de nadruk liggen op de natuurwaarde.
  • Compenseer natuurwaarde over het totale traject op plekken dicht bij de plaats waar de natuur wordt aangetast. Versterking van de natuurwaarde zonder afbreuk te doen aan de monumentale status van de dijk heeft de voorkeur.
  • Zorg dat de rust langs de waterkant op grote delen van het traject intact blijft, zodat flora en fauna zich weer kunnen herstellen na de werkzaamheden en niet verstoord worden door de aanwezigheid van nieuwe recreatieve voorzieningen.
  • Neem in het ontwerp een plan en budget op voor monitoring, natuurherstel en handhaving.
  • Leg tijdens het werk tijdelijke foerageer- en rustgebieden aan voor ernstig bedreigde soorten.

Tot slot

Omdat de nieuwe dijk een breder areaal vereist, dreigen er toch al kleine, maar bijzondere habitats verloren te gaan zoals vochtig hooiland en weidevogelgebied.

Ons advies is verder uitgewerkt:

Ontwikkel de ambitie om een plus te creëren t.a.v. de natuurwaarden. De dijk is geen geïsoleerd element in het ecosysteem, maar heeft een belangrijke functie in de overgang van water naar land. Zo kan een oeverdijk een meerwaarde hebben voor de natuur. Deze schept een tussenwater dat ecologisch een hoge kwaliteit kan krijgen voor water- en oeverplanten, vissen, schelpdieren en vogels. Belangrijke extra kwaliteiten zouden ontstaan (zie de ervaringen met de “Koopmanspolder”) wanneer in het voorjaar gedurende een aantal weken het waterpeil extra hoog zou worden gezet en dan zou uitzakken in de zomer. Daarmee zouden de bestaande oeverlanden toch overstromingsgebieden kunnen blijven, ondanks de aanleg van de oeverdijk. Ook zien we meer mogelijkheden voor kruidenrijk grasland en geleidelijk aflopende oevers met meer overstroombare graslanden, die gunstig kunnen zijn als paaiplaatsen voor vissen.

Slotadvies

  • een goede voorbereiding en communicatie voorafgaand aan de werkzaamheden.
  • een monitoringsprogramma te starten waar de effecten op de natuurwaarden voor, tijdens en enige tijd na de werkzaamheden gevolgd worden.
  • handhaving en controle tijdens de werkzaamheden. Worden deze daadwerkelijk uitgevoerd op de manier als aangegeven in de mitigerende maatregelen? En communiceer over de bevindingen.

Beste lezer. Tot zover hetgeen wordt geadviseerd om tot een door een ieder gedragen besluit te kunnen komen. Misschien ben ik in de gelegenheid om in het volgende “Hoornblad” andere aspecten over het voetlicht te mogen brengen.

 

Michel Kleij, Ondersteuning- en Adviescommissie